Afty to małe, bolesne owrzodzenia o białym, żółtym lub szarym nalocie z czerwoną obwódką. Najczęściej pojawiają się na śluzówce policzków, języku, podniebieniu lub dziąsłach. Wielkość afty zwykle nie przekracza 1 cm, choć większe zmiany też się zdarzają.

Jak długo goją się afty?

Małe afty goją się zazwyczaj w ciągu 4–10 dni, natomiast duże mogą utrzymywać się kilka tygodni lub nawet miesięcy. Czas gojenia zależy od rodzaju afty oraz czynników takich jak urazy czy niedobory witamin. Nawracające zmiany mogą wymagać dłuższej obserwacji.

Jakie są przyczyny powstawania aft?

Afty powstają najczęściej na skutek urazów mechanicznych, niedoborów witamin (B12, żelazo, kwas foliowy), stresu lub alergii. Do czynników ryzyka należą również aparat ortodontyczny i niewłaściwa higiena jamy ustnej. U niektórych osób afty mogą mieć charakter nawrotowy.

Jakie są rodzaje aft?

Wyróżnia się trzy główne rodzaje aft: małe (nawrotowe, do 1 cm), duże (bolesne, powyżej 1 cm, mogą zostawiać blizny) oraz opryszczkopodobne (liczne, drobne zmiany). Każdy typ afty może wymagać innego postępowania i leczenia.

Jak leczyć afty miejscowo?

W leczeniu miejscowym aft stosuje się żele, pasty, spraye oraz płyny do płukania jamy ustnej z chlorheksydyną, lidokainą lub oktenidyną. Preparaty te łagodzą ból i przyspieszają gojenie. Produkty dostępne są w różnych formach, dostosowanych do wieku i preferencji użytkownika.

Jakie domowe sposoby pomagają na afty?

Na afty domowo stosuje się płukanki z soli, napary z rumianku, szałwii lub tymianku, wodę utlenioną, miód, aloes oraz olejek goździkowy. Składniki te działają łagodząco i przeciwzapalnie. Przed użyciem nowych metod warto skonsultować się z farmaceutą lub lekarzem.

Czy afty mogą powodować powikłania?

Duże lub nawracające afty mogą prowadzić do powstania blizn, nawracających infekcji oraz utrudniać jedzenie i mówienie. W rzadkich przypadkach mogą towarzyszyć im powiększone węzły chłonne lub gorączka. Długotrwałe objawy wymagają konsultacji lekarskiej.

Jak zapobiegać powstawaniu aft?

Zapobieganie aftom polega na utrzymaniu higieny jamy ustnej, unikaniu urazów śluzówki oraz stosowaniu diety eliminującej drażniące pokarmy. Pomocna jest także redukcja stresu i uzupełnianie niedoborów witamin. Regularne kontrole stomatologiczne pozwalają wykryć czynniki ryzyka.

Afty

Afty – bolesne zmiany w jamie ustnej

Afty to nadżerki, czyli płytkie i wrzodziejące uszkodzenia błony śluzowej. Te bolesne zmiany zwykle powstają w jamie ustnej, a dokładniej na policzkach, języku, podniebieniu, gardle czy wargach.

Tego typu uszkodzenia najczęściej mają postać małych (osiągających ok. 3-5 mm) ubytków w błonie śluzowej. Jednak istnieje też odmiana dużych aft (tzw. afty Suttona). Ich średnica może przekraczać nawet 10 mm. Niemniej tak pokaźne zmiany są rzadkością.

Każdą aftę – niezależnie od jej wielkości – cechuje charakterystyczny wygląd. Nadżerki zwykle są okrągłe i mają biały, żółty lub szary kolor. Dodatkowo zmiany w jamie ustnej wyróżnia to, że otacza je obwódka w żywoczerwonej barwie.

Skąd biorą się afty? Przyczyny powstawania zmian

Przyczyny powstawania aft nie są w pełni poznane, ale zmiany w obrębie jamy ustnej uznaje się za efekt miejscowych zaburzeń układu immunologicznego. Na występowanie nadżerek w szczególności wpływają czynniki takie jak:

urazy mechaniczne (np. przygryzanie warg i policzków lub skaleczenia powstałe przy jedzeniu, zbyt mocnym szczotkowaniu zębów czy zabiegach stomatologicznych);
obecność infekcji w organizmie;
osłabienie i przemęczenie;
obniżona odporność organizmu;
stres;
niedobory witamin i minerałów (przede wszystkim żelaza, witaminy B12 i kwasu foliowego).

Warto jednak zaznaczyć, że w przypadku nawracających aft przyczyny powstawania zmian mogą być poważniejsze. Powracające nadżerki bywają oznaką chorób ogólnoustrojowych (np. związanych z układem pokarmowym).

Dlatego osoby, u których afty występują często i regularnie powinny skonsultować tę przypadłość z lekarzem. Specjalista najczęściej kieruje pacjenta na odpowiednie badania diagnostyczne, dzięki czemu będzie można potwierdzić lub wykluczyć obecność potencjalnych chorób.

Leki na afty – jak szybko pozbyć się nadżerki?

Afty z reguły ulegają samoistnemu wygojeniu po około 7-14 dniach. Okres zanikania zmian może wydłużać się w przypadku wyjątkowo dużych uszkodzeń w obrębie błony śluzowej.

Teoretycznie aft nie trzeba leczyć, ponieważ po upływie wspomnianego czasu nie ma po nich śladu. Jednak w praktyce nadżerki często są dość bolesne i wymagają zastosowania miejscowych preparatów, które działają znieczulająco lub przeciwbólowo.

Poza tym w środkach na afty znajdują się substancje o właściwościach odkażająco-ściągających. Dzięki nim można doprowadzić do szybkiego i dokładnego wygojenia nadżerki.

Płyn, spray czy żel na afty – jaki lek wybrać?

Preparaty na afty przyjmują różne formy. Najpopularniejszym rozwiązaniem są żele do miejscowego leczenia zmian. Jednak w aptekach można znaleźć także:

aerozole,
maści,
płyny do płukania jamy ustnej

o podobnych właściwościach. Wybór leku na afty najlepiej dostosować do własnych preferencji.