Żywność medyczna to grupa produktów tworzonych w celu dostarczenia brakujących składników odżywczych. Tego typu preparaty przeznaczone są dla osób, których organizmy nie są w stanie przyjąć i przetworzyć wszystkich substancji zawartych w innych rodzajach posiłków. Przepisuje się je też w przypadku konkretnych schorzeń.
O zastosowaniu żywienia medycznego decyduje lekarz. W zależności od diagnozy specjalistyczne posiłki mogą być tylko częścią diety lub całkowicie ją zastąpić. Ich dzienna ilość do spożycia jest ściśle określona, a skład – odpowiednio skomponowany.
Po konsultacji medycznej osoba kwalifikująca się do żywienia medycznego może otrzymać zalecenie na spożywanie posiłków:
Białka zwierzęce i roślinne, a także błonnik to główne składniki żywności medycznej. Oprócz nich w tych produktach znajdują się, np. nasycone kwasy tłuszczowe, witaminy oraz korzystne dla zdrowia pierwiastki – wapń i magnez.
Specjalistyczne żywienie medyczne przepisuje się m.in. osobom z zaburzeniami układu pokarmowego, immunologicznego oraz nerwowego. Skład części diet bywa dobierany także ze względu na wiek.
Do grup ludzi, którym przepisuje się tego rodzaju żywność, należą osoby:
Poszczególne preparaty służą jako pełnowartościowe posiłki albo do uzupełnienia brakujących składników. Niezależnie od tego można je przyjmować wyłącznie w dawkach ściśle określonych przez lekarza. Występują one w trzech formach:
Preparaty dla diabetyków na ogół są zalecane jako dodatek do codziennej diety. Wyróżniają się dużą zawartością wysokoenergetycznych składników. Ze względu na przeznaczenie mają bardzo niski indeks glikemiczny. Produkty dla osób z cukrzycą przyjmują łatwe do spożycia formy takie jak jogurty i batony.
Ułatwia to cukrzykom dostarczanie organizmowi niezbędnych składników odżywczych w różnych sytuacjach. Dzięki temu jogurt lub baton może służyć jako posiłek np. w trakcie podróży. Co ważne, żywność dla cukrzyków jest gotowa do spożycia zaraz po otwarciu opakowania.
Leczenie nowotworu często wymaga zastosowania chemioterapii osłabiającej różne funkcje organizmu. Z tego powodu onkologiczne żywienie medyczne cechuje się dużą zawartością białka. Dzięki niemu łatwiej zachować prawidłowy bilans energetyczny.
W trakcie leczenia nowotworu wiele osób odczuwa też znacznie obniżony poziom apetytu albo jadłowstręt. Powodem jest, ponownie, chemioterapia. Właśnie dlatego znaczna część onkologicznego żywienia medycznego ma neutralny smak. Lekarze zalecają je przeważnie jako uzupełnienie diety, a nie produkt mający zastąpić posiłki jedzone do tej pory.
Specjalnie dobrane posiłki lekarze zalecają również osobom w podeszłym wieku. Żywienie medyczne dla seniora może mieć formę saszetki z proszkiem do rozpuszczenia w wodzie. Ich przyjmowanie ma na celu poprawę nawodnienia organizmu, w przypadku np. biegunek, oraz uzupełnienia niedoboru składników odżywczych.
Żywienie medyczne osób starszych przygotowywane jest w wariantach smakowych i neutralnych.