Nudności i wymioty

Nudności i wymioty

Leki na wymioty – kiedy i jak stosować?

Nudności oraz związane z nimi wymioty to bardzo dokuczliwe dolegliwości, które utrudniają funkcjonowanie i znacznie pogarszają jakość codziennego życia. Ich przyczyny mogą być różne, ponieważ mdłości są odpowiedzią na bodźce zarówno fizjologiczne, jak i patologiczne.

Odruch wymiotny najczęściej jest naturalną reakcją organizmu na ostre zatrucia pokarmowe lub stany prowadzące do nadmiernego rozdęcia przewodu pokarmowego. Niemniej nudności i wymioty mogą wynikać również z czynników takich jak:

  • zaburzenia hormonalne;
  • choroby przewodu pokarmowego;
  • choroby układu moczowego;
  • niewydolność serca;
  • nadużywanie alkoholu;
  • przewlekłe głodzenie;
  • hiperwitaminoza A lub D.

Leczenie zwykle ma wymiar przyczynowy, ale w przypadku nawracających problemów stosuje się leki działające objawowo. Należy przy tym pamiętać o wyrównywaniu zaburzeń wodno-elektrolitowych, ponieważ wymioty zwiększają ryzyko odwodnienia organizmu.


Leki na nudności – podział

Wielość czynników, które wpływają na występowanie nudności i wymiotów, sprawia, że do leczenia tych objawów wykorzystuje się różne rodzaje preparatów. Ich podział wynika z tego, że oddziałują na odmienne receptory organizmu. Dzięki temu można lepiej dopasować lek do realnej przyczyny niepożądanego stanu zdrowia.

Leki prokinetyczne – pochodne benzamidu

Leki prokinetyczne, które są pochodną benzamidu, to preparaty stosowane zarówno w hamowaniu wymiotów, jak i leczeniu chorób górnego odcinka przewodu pokarmowego, refluksu czy gastroparezy.

Mechanizm działania prokinetyków polega na zaciskaniu mięśnia zwieracza wpustu żołądka oraz poprawie jego perystaltyki, a także przełyku i dwunastnicy. Taki efekt jest zasługą tego, że benzamid wykazuje agonistyczny wpływ na receptory 5-HT4 i pobudza obwodowe uwalnianie acetylocholiny – neuroprzekaźnika, który wpływa m.in. na czynność przewodu pokarmowego.

Leki na wymioty – neuroleptyki

Przeciwwymiotne leki neuroleptyczne działają na podstawie blokowania receptorów dopaminowych D2 w pniu mózgu. Wykazują one również właściwości przeciwhistaminowe oraz cholinolityczne. Neuroleptyki stosuje się m.in. w przypadku:

  • mocznicy;
  • nieżytów przewodu pokarmowego;
  • choroby popromiennej;
  • zaburzeń elektrolitowych;
  • wymiotów polekowych;
  • wymiotów pochodzenia błędnikowego;
  • niepowściągliwych wymiotów ciężarnych.

W latach 80. ubiegłego wieku neuroleptyki były bardzo popularnym i powszechnym rozwiązaniem. Jednak obecnie nie uznaje się ich za leki, od których zaczyna się leczenie. Neuroleptyczne preparaty włączane są do terapii dopiero na późniejszych etapach, gdy nie pomagają inne.

Leki na nudności – antagoniści receptorów serotoninowych 5-HT3

Medykamenty z tej kategorii blokują receptory 5-HT3, które odpowiadają za uwalnianie serotoniny w jelicie cienkim. Obecność tego hormonu w przewodzie pokarmowym generuje nudności oraz wymioty.

Najpopularniejszą substancją, którą wykorzystuje się w antagonistach receptorów serotoninowych 5-HT3, jest ondansetron. Występuje on zarówno w formie tabletek, jak i czopków na wymioty. Pozostałe leki z tej kategorii przyjmują też kształt plastrów czy preparatów dożylnych.

Antagoniści receptorów neurokininowych NK1 a hamowanie nudności

Antagoniści receptorów neurokininowych NK1 to leki, które hamują reakcje wywoływane przez substancję P – neuroprzekaźnik tachykininy. Wstrzymanie tej aktywności silnie przeciwdziała wymiotom.

Intensywne działanie medykamentów z omawianej grupy sprawia, że stosuje się je głównie w leczeniu pooperacyjnym lub przy objawach wywołanych terapią przeciwnowotworową.

Lek na nudności przy chemioterapii – kannabinoidy

Do zahamowania wymiotów, które są skutkiem leczenia chorób nowotworowych, można wykorzystać również kannabinoidy. Medykamenty bazujące na substancjach konopnych mają zastosowanie zwłaszcza w przypadku złej reakcji organizmu na chemioterapię.

Leki przeciwhistaminowe na nudności i wymioty

Wymioty wynikające z choroby lokomocyjnej lub nieprawidłowej pracy błędnika leczy się przy pomocy preparatów przeciwhistaminowych pierwszej generacji.

Ten typ medykamentów blokuje receptory histaminowe H1. Dzięki temu dobrze sprawdzają się one przy nudnościach w okresie ciąży czy po operacjach. Leki przeciwhistaminowe najczęściej mają formę tabletek, ale mogą przybierać też postać plastrów czy gumy do żucia na wymioty.

Leki cholinolityczne – skuteczne przeciwdziałanie chorobie lokomocyjnej

Do leczenia nudności lokomocyjnych i zapobiegania wymiotom podczas podróży służą również preparaty cholinolityczne. Zazwyczaj mają one formę tabletek doustnych lub plastrów.

Te pierwsze zaczynają oddziaływać na organizm znacznie szybciej – efekty czuć już po ok. 30 min od przyjęcia leku. Jednak jego działanie z reguły utrzymuje się krócej niż w przypadku przezskórnej aplikacji.

Benzodiazepiny – anksjolityczne leki na wymioty

Benzodiazepiny to leki anksjolityczne. Oznacza to, że działają one uspokajająco i redukują przykre odczucia, w tym również nudności. Przeciwwymiotne właściwości benzodiazepinów nie są jednak na tyle silne, aby przyjmować je w monoterapii. Dlatego zaleca się ich stosowanie jako uzupełnienie leczenia innymi lekami na wymioty.

Anksjolityczne preparaty najczęściej znajdują zastosowanie w przypadku nudności pooperacyjnych, mdłości wywołanych przez chemioterapię lub wymiotów opornych na inne, standardowe medykamenty.