Uczulenie na kosmetyki - jakie substancje najczęściej wywołują reakcję alergiczną?

Po użyciu niektórych kosmetyków zdarza Ci się zauważyć na skórze zaczerwienienie, a do tego odcuzwasz pieczenie lub świąd? To prawdopodobnie reakcja alergiczna. Jakie substancje zawarte w kosmetykach najczęściej wywołują uczulenie i co robić jeśli alergia się pojawi? Na te pytania odpowiada ekspert Super-Pharm, kosmetolog - Martyna Radziejewska. 

Światowa Organizacja Zdrowia WHO uznała alergię za jedną z chorób cywilizacyjnych XXI wieku, która dotyka coraz większą ilość osób, zwłaszcza w krajach wysokorozwiniętych. Ciągły rozwój nauki, w tym również gałęzi kosmetycznej, sprzyja pojawianiu się reakcji niepożądanych na różnego rodzaju substancje. Produkty kosmetyczne stanowią bardzo częste źródło reakcji alergicznych.

W latach 60. XX wieku Philip Gell i Robert Coombs podzielili reakcje alergiczne na cztery typy, z czego typ 4 najczęściej związany jest z niepożądanym działaniem kosmetyków i substancji w nich zawartych. W tym przypadku dochodzi do nadwrażliwości na hapteny, czyli drobnocząsteczkowe substancje obce, które znajdują się również w kosmetykach. Hapteny przedostając się przez barierę skórną łączą się z białkami organizmu oraz zmieniają ich kształt. Zmienione cząsteczki białek mogą być uznane za „obce” przez układ immunologiczny. W przypadku większości osób takie połączenia są tolerowane, jednak u niektórych dochodzi od pojawienia się reakcji alergicznej. 

Najczęstszym objawem alergii na substancje kosmetyczne jest wyprysk kontaktowy, który pojawia się w miejscu aplikacji specyfiku, najczęściej po upływie jednego lub kilku dni. Częstym obszarem występowania kontaktowego zapalenia jest skóra rąk, jednak przypadłość może pojawić się również w innych częściach ciała, gdzie skóra ma kontakt z substancją uczulającą.

Szczególną odmianą wyprysku kontaktowego jest wyprysk fotoalergiczny, gdy dodatkowo dochodzi do narażenia skóry na promieniowanie słoneczne. Taka reakcja uczuleniowa może być związana z zastosowaniem m.in. kremów z filtrem. 

WSKAZÓWKA

Najlepszym sposobem leczenia alergii kontaktowych jest całkowite wyeliminowanie alergenów. W tym przypadku pomocne okazują się testy płatkowe wykonywane przez alergologów i dermatologów. Wynik badania pokazuje na jakie konkretnie składniki pacjent jest uczulony i co powinno zostać wyeliminowane z pielęgnacji. 

W przemyśle kosmetycznym stosowane są setki substancji, które potencjalnie mogą być przyczyną rekacji alergicznych. Do najczęstszych alergenów występujących w kosmetykach należą:

• Konserwanty - substancje mające za zadanie zabezpieczyć kosmetyk przed rozwojem niepożądanych mikroorganizmów, wśród konserwantów najczęściej reakcje alergiczne wywołuje formaldehyd oraz jego pochodne;
• Substancje zapachowe - stanowią częste źródło rekacji alergicznych, osoby wrażliwe, ze skłonnością do alergii powinny wybierać kosmetyki bezzapachowe,
• Metale - w kosmetykach często znajduje się dwutlenek tytanu oraz tlenek cynku. Tytan uczula bardzo rzadko, jednak niepożądana reakcja po kontakcie z cynkiem zdarza się częściej. Uczulenie mogą spowodować popularne obecnie produkty z dodatkiem srebra oraz złota.
• Barwniki - zwłaszcza w produktach przeznaczonych do farbowania włosów oraz barwienia brwi i rzęs,
• Roślinne składniki - duży potencjał uczuleniowy zauważono w przypadku nagietka oraz rumianku. Duża nadwrażliwość alergiczna pojawia się również na kosmetyki zawierające wosk pszczeli, lanolinę, kalafonię.

Wśród konsumentów, ale również profesjonalistów można spotkać się ze stwierdzeniem, że kosmetyki naturalne są bezpieczniejsze i nie powodują reakcji alergicznych. Jednak nie jest to prawdą. Wiele substancji pochodzenia naturalnego wykazuje znaczny potencjał alergiczny. Należą do nich m.in. propolis, olejki eteryczne.

Choć nie istnieje kosmetyk, który można uznać za w pełni bezpieczny, warto poświęcić chwilę czasu na przeanalizowanie składu i wybranie produktów o niskim potencjale uczuleniowym. Dotyczy to zwłaszcza osób, u których w przeszłości pojawiły się reakcje alergiczne. Warto sięgać przede wszystkim po dermokosmetyki o krótkich składzie (minimalizuje to ryzyko pojawienia się reakcji niepożądanych).

• Pharmaceris A Puri-Sensilium - łagodząca pianka myjąca do twarzy i oczu. Produkt skutecznie oczyszcza skórę z zanieczyszczeń oraz makijażu. Nie podrażnia, zmniejsza nadwrażliwość oraz łagodzi uczucie suchości i nadmiernego napięcia naskórka. Nie zawiera mydła. Wykazuje dużą tolerancję.
• Uriage Eau Thermale - woda termalna. Jednoskładnikowy produkt o silnym działaniu nawilżającym, łagodzącym i kojącym. Woda termalna to naturalne źródło wielu cennych składników mineralnych, które wzmacniają hydrolipidowy film skóry oraz pomagają przywrócić prawidłową budowę bariery.
• Avène Tolerance Control - krem łagodząco-regenerujący. Krem przeznaczony do pielęgnacji skóry wrażliwej, nadwrażliwej, reaktywnej, alergicznej o obniżonym progu tolerancji. Produkt działa łagodząco, odbudowuje barierę ochronną skóry, ogranicza reaktywność. Nie posiada substancji zapachowych.
• La Roche-Posay Anthelios Sun Intolerance SPF50+ - krem z wysoką ochroną przeciwsłoneczną odpowiedni dla skóry wrażliwej ze skłonnością do alergii słonecznych. Zapobiega reakcjom skórnym związanym ze słońcem oraz alergiom słonecznym. Zawiera neurosensynę, która pomaga niwelować uczucie dyskomfortu oraz zaczerwienienie związane z promieniowaniem UV.
• Nawilżający balsam do ciała CeraVe - niepożądane reakcje alergiczne mogą pojawić się na skórze całego ciała. W tym przypadku również warto zadbać o odpowiednią pielęgnację. Balsam CeraVe nie posiada substancji zapachowych, silnie odżywia oraz nawilża suchą skórę. W składzie znajduje się kwas hialuronowy oraz ceramidy. Kosmetyk posiada niewielki potencjał uczuleniowy.

Źródła:

Kołodziejczak A., Kosmetologia Tom II, wydawnictwo PZWL, s. 42-53.