SPF jesienią - czy nadal trzeba stosować krem z filtrem?

Po lecie krem z filtrem łatwo znika z porannej rutyny. Dni są krótsze, temperatura spada, częściej zakładamy kurtkę niż okulary przeciwsłoneczne. Czy to oznacza, że jesienią SPF przestaje być potrzebny?

Nie. Promieniowanie UV nie znika wraz z końcem wakacji, choć jego natężenie rzeczywiście się zmienia. Inaczej wygląda też nasza ekspozycja. Krótka droga do pracy w pochmurny listopadowy poranek nie jest tym samym co kilka godzin spędzonych na zewnątrz podczas słonecznego październikowego weekendu.

Jesień ma jeszcze jedną specyfikę. To właśnie wtedy wiele osób wraca do retinoidów, kwasów, pielęgnacji przebarwień czy zabiegów kosmetologicznych. Dlatego zamiast automatycznie odkładać SPF do kolejnego lata, lepiej dopasować ochronę do pogody, trybu dnia i aktualnych potrzeb skóry.

Polskie Towarzystwo Dermatologiczne zaleca stosowanie preparatów przeciwsłonecznych także jesienią i zimą. W rekomendacjach PTD jako minimum dla tego okresu wskazano SPF 15, natomiast wiosną i latem co najmniej SPF 30.

To jednak wartość wyjściowa, a nie zasada mówiąca, że 1 października każdy powinien zamienić SPF 50 na SPF 15.

Wyższy poziom ochrony może być uzasadniony również jesienią. Dotyczy to między innymi osób:

• długo przebywających na zewnątrz,

• o jasnym fototypie,

• ze skłonnością do przebarwień,

• stosujących określone leki zwiększające wrażliwość na UV,

• uprawiających sport na świeżym powietrzu,

• korzystających z zabiegów wymagających konsekwentnej fotoprotekcji.

Medycyna Praktyczna, bazując na rekomendacjach dermatologicznych, podaje dla codziennego stosowania minimum SPF 15, ale osobom pracującym, ćwiczącym lub wypoczywającym przez dłuższy czas na zewnątrz rekomenduje ochronę co najmniej SPF 30.

Najważniejsza jest więc nie kartka w kalendarzu, lecz rzeczywista ekspozycja i potrzeby skóry.

Temperatura nie jest dobrym wskaźnikiem poziomu promieniowania UV. Możemy marznąć na spacerze, a jednocześnie nadal być wystawieni na promieniowanie słoneczne.

Warto rozróżnić dwa jego zakresy.

UVB odpowiada przede wszystkim za powstawanie rumienia i oparzeń słonecznych. Jego udział na naszej szerokości geograficznej znacznie spada poza sezonem wiosenno-letnim.

UVA penetruje skórę głębiej i bierze udział m.in. w procesach fotostarzenia. Zarówno UVA, jak i UVB mogą prowadzić do niekorzystnych zmian w skórze, dlatego dobry produkt przeciwsłoneczny powinien zapewniać ochronę przed obydwoma zakresami.

W praktyce oznacza to, że przy zakupie warto patrzeć nie tylko na duży napis SPF 30 czy SPF 50, ale również na oznaczenie ochrony UVA.

Symbol UVA w okręgu oznacza, że poziom ochrony przed UVA spełnia europejskie wymagania w odniesieniu do deklarowanego SPF.

Nie trzeba zgadywać, czy danego dnia ochrona jest potrzebna tylko na podstawie tego, co widzimy za oknem.

Pomaga UV Index, czyli wskaźnik intensywności promieniowania ultrafioletowego. W Polsce jego wartości zmieniają się bardzo wyraźnie wraz z sezonem, ale także w obrębie poszczególnych dni.

Jesienią warto więc połączyć trzy informacje:

UV Index + czas spędzony na zewnątrz + indywidualne potrzeby skóry.

Kilkanaście minut między domem a samochodem to inna ekspozycja niż kilka godzin na rowerze, wycieczce czy boisku.

Nie warto też utożsamiać pochmurnej pogody z całkowitym brakiem UV. Część promieniowania dociera do powierzchni Ziemi również przy zachmurzeniu.

Jesień jest dla wielu osób sezonem powrotu do bardziej aktywnej pielęgnacji.

Po wakacjach częściej sięgamy po:

• retinoidy,

• kwasy,

• kosmetyki na przebarwienia,

• kuracje złuszczające,

• zabiegi kosmetologiczne.

I tu pojawia się pewien paradoks: wracają silniejsze składniki aktywne, a równocześnie często znika SPF.

Nie jest to najlepsze połączenie.

Retinol i retinal

Retinoidy stosuje się m.in. w pielęgnacji skóry z oznakami fotostarzenia, trądzikiem i przebarwieniami. Mogą jednak powodować przejściowe przesuszenie, pieczenie czy podrażnienie, szczególnie na początku stosowania.

Dlatego fotoprotekcja jest niezbędnym elementem takiej rutyny. Jeśli wieczorem pracujemy nad przebarwieniami czy skutkami fotostarzenia, rano warto ograniczać kolejną ekspozycję skóry na UV stosując SPF.

Nie trzeba przy tym powtarzać popularnego uproszczenia, że „retinol i słońce się wykluczają”. Znaczenie ma prawidłowe stosowanie preparatu i całość pielęgnacji.

Kwasy i zabiegi

W przypadku kwasów wiele zależy od konkretnej substancji, stężenia i sposobu stosowania. Podobnie nie istnieje jeden okres fotoprotekcji odpowiedni po każdym zabiegu.

Jeśli wykonujesz peeling chemiczny, laseroterapię albo inną procedurę, po której specjalista zalecił ścisłą ochronę przeciwsłoneczną, indywidualne zalecenia po zabiegu mają pierwszeństwo przed ogólnymi poradami kosmetycznymi.

Tutaj nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich.

PTD wskazuje w okresie jesienno-zimowym minimum SPF 15. Jeżeli jednak latem używałeś SPF 30 lub 50 i produkt nadal dobrze sprawdza się na Twojej skórze, nie ma potrzeby zmniejszania ochrony tylko dlatego, że zmieniła się pora roku.

SPF 30 lub 50 jest praktycznym wyborem jesienią szczególnie wtedy, gdy:

• dużo czasu spędzasz na zewnątrz,

• masz skórę skłonną do przebarwień,

• stosujesz aktywną pielęgnację,

• masz bardzo jasny fototyp,

• używasz leków, przy których zalecono ochronę przed UV,

• dermatolog lub kosmetolog zalecił wysoką fotoprotekcję.

Przy wyborze liczy się też ochrona UVA i prawidłowa ilość kosmetyku.

Najwyższa liczba na opakowaniu niewiele pomoże, jeśli produktu nakładamy symbolicznie albo po kilku dniach przestajemy go używać, bo nie odpowiada nam jego konsystencja.

Zmiana sezonu nie musi oznaczać zmiany faktora. Częściej przydaje się zmiana formuły.

Skóra sucha lub odwodniona

Jesienią zaczyna działać ogrzewanie, spada wilgotność powietrza, pojawia się wiatr. Lekki letni fluid może nagle przestać wystarczać.

W takiej sytuacji można poszukać bardziej komfortowej, kremowej formuły SPF. Jeśli dobrze nawilża skórę, nie zawsze trzeba nakładać pod nią dodatkowy krem.

Skóra mieszana i tłusta

Nie ma potrzeby przechodzić jesienią na ciężki krem tylko dlatego, że zrobiło się chłodniej.

Lekki fluid lub emulsja nadal mogą być najlepszą opcją, szczególnie jeśli produkt ma być stosowany codziennie albo pod makijaż.

Skóra z przebarwieniami

Priorytetem będzie konsekwencja ochrony oraz odpowiedni poziom UVA i UVB. W zależności od rodzaju przebarwień interesującą opcją mogą być również tonujące produkty przeciwsłoneczne.

Skóra wrażliwa

Tu bardziej niż liczba dodatkowych składników liczy się tolerancja całej formuły. Jeśli jesienią równocześnie wprowadzasz retinoid czy inną aktywną kurację, nie ma sensu niepotrzebnie komplikować pozostałych etapów pielęgnacji.

Fotoprotekcja nie jest tematem wyłącznie dla dorosłej osoby stosującej serum przeciwzmarszczkowe.

U dzieci ochrona przed nadmierną ekspozycją UV ma szczególne znaczenie. Polskie rekomendacje dermatologiczne wskazują dla dzieci co najmniej SPF 30. Jesienią warto o niej pomyśleć podczas wycieczek, sportu, długich spacerów czy całodniowych aktywności na świeżym powietrzu.

U nastolatków dochodzi kwestia trądziku i przebarwień pozapalnych. Przy leczeniu retinoidami Medycyna Praktyczna zaleca stosowanie rano niekomedogennego produktu przeciwsłonecznego SPF co najmniej 30. Niektóre leki przeciwtrądzikowe mogą również zmieniać reakcję skóry na UV.

U dorosłych znaczenie mają nie tylko retinol i przebarwienia, ale też styl życia – bieganie, rower, praca poza budynkiem czy rodzinne weekendy na świeżym powietrzu.

U seniorów oprócz większej suchości skóry warto uwzględnić stosowane leki. GIS przypomina, że niektóre preparaty mogą zwiększać wrażliwość na promieniowanie UV. Jeśli w ulotce pojawia się ostrzeżenie dotyczące słońca, warto omówić sposób ochrony z lekarzem lub farmaceutą.

Każda z tych grup ma trochę inne potrzeby. Nie oznacza to, że każda rodzina potrzebuje czterech różnych kosmetyków, ale jeden przypadkowy SPF również nie zawsze będzie najlepszym rozwiązaniem dla wszystkich.

Tak. Jeśli nadal odpowiada skórze, nic nie stoi na przeszkodzie, żeby stosować go dalej.

Zmiana ma sens, gdy:

• skóra stała się bardziej sucha,

• letnia formuła daje uczucie ściągnięcia,

• wrócił codzienny makijaż i produkt źle z nim współpracuje,

• rozpocząłeś aktywną kurację,

• pojawiły się przebarwienia,

• zmienił się sposób, w jaki spędzasz dzień.

Deklarowane wartości ochrony określa się przy aplikacji około 2 mg produktu na cm² skóry. Przy znacznie mniejszej ilości rzeczywista ochrona jest niższa.

Nie oznacza to, że rano trzeba korzystać z wagi laboratoryjnej.

Liczy się równomierna, odpowiednio obfita aplikacja zgodna ze wskazówkami producenta. Szczególnie łatwo pominąć okolice uszu, linię włosów, szyję czy odsłonięty dekolt.

To również powód, dla którego sam podkład z SPF zazwyczaj nie powinien być traktowany jako pełny zamiennik produktu przeciwsłonecznego - kosmetyk kolorowy najczęściej nakładamy w zdecydowanie mniejszej ilości.

Zalecenie dotyczące reaplikacji co około dwie godziny ma znaczenie przede wszystkim podczas ekspozycji na zewnątrz.

Jeśli jesienny dzień oznacza kilkugodzinną wycieczkę, rower, trening czy pracę poza budynkiem, ponowne nałożenie produktu jest zasadne. Ochronę należy także odnawiać po intensywnym poceniu, kąpieli czy wytarciu skóry.

Nie oznacza to natomiast, że osoba spędzająca cały dzień w biurze musi przerywać pracę co dwie godziny tylko po to, żeby ponownie nakładać SPF.

Fotoprotekcja powinna odpowiadać realnej ekspozycji.

Jeśli SPF stanowi element Twojej porannej rutyny i dobrze sprawdza się na skórze, możesz stosować go niezależnie od planu dnia. Jest to prosty sposób na zachowanie regularności.

Nie należy jednak traktować przebywania cały dzień w pomieszczeniu dokładnie tak samo jak wielogodzinnej aktywności na zewnątrz.

Część UVA może przenikać przez szkło, dlatego znaczenie może mieć np. wielogodzinna jazda samochodem albo stanowisko bezpośrednio przy intensywnie nasłonecznionym oknie.

Nie ma natomiast potrzeby przedstawiania ekranu laptopa czy telefonu jako odpowiednika słońca.

Nie trzeba traktować fotoprotekcji jak zasadę „SPF 50 każdego dnia albo w ogóle”. Nie warto też odkładać jej we wrześniu do szuflady z wakacyjnymi kosmetykami.

Jesienią zmieniają się zarówno warunki na zewnątrz, jak i potrzeby skóry. Wracają retinoidy, kwasy i kuracje na przebarwienia, więcej czasu spędzamy w mieście, ale nadal spacerujemy, ćwiczymy czy wyjeżdżamy na weekendy.

Dlatego przy podejmowaniu decyzji przydadzą się trzy pytania:

• Jak długo będę dziś na zewnątrz?
• Jakie są warunki i poziom UV?
• Czy moja skóra, pielęgnacja lub stosowane leki wymagają szczególnej ochrony?

Dopiero potem pojawia się pytanie o wysokość fotoprotekcji - SPF 15, 30 czy 50, krem albo fluid.

Bo najlepszy jesienny filtr to nie ten z najbardziej imponującą etykietą. To taki, który zapewnia ochronę odpowiednią do sytuacji, dobrze współpracuje ze skórą i staje się częścią codziennej rutyny.

Czy jesienią trzeba stosować SPF?

Także jesienią występuje promieniowanie UV. Polskie rekomendacje dermatologiczne wskazują w okresie jesienno-zimowym minimum SPF 15, jednak poziom ochrony należy dostosować do ekspozycji, fototypu, kondycji skóry i indywidualnych wskazań.

SPF 30 czy SPF 50 będzie lepszy jesienią?

Nie ma potrzeby automatycznie zmniejszać ochrony wraz z końcem lata. Jeśli SPF 30 lub 50 dobrze sprawdza się w codziennej pielęgnacji, można stosować go dalej. Wyższy SPF jest szczególnie praktyczny przy większej ekspozycji i skłonności do przebarwień.

Czy przy retinolu trzeba używać SPF jesienią?

Fotoprotekcja jest ważnym elementem pielęgnacji z retinoidami, szczególnie gdy stosuje się je przy przebarwieniach, trądziku lub oznakach fotostarzenia. Retinoidy mogą również przejściowo zwiększać podrażnienie i suchość skóry.

Czy nastolatek z trądzikiem powinien stosować SPF jesienią?

Tak, szczególnie przy przebarwieniach pozapalnych i podczas części terapii przeciwtrądzikowych. Przy skórze trądzikowej warto wybierać lekkie, niekomedogenne produkty zapewniające odpowiednią ochronę.

Czy dzieci potrzebują SPF jesienią?

Podczas dłuższej aktywności na świeżym powietrzu ochrona pozostaje ważna również jesienią. Polskie rekomendacje dermatologiczne zalecają dla dzieci produkty o SPF co najmniej 30.

Czy podkład z SPF wystarczy jesienią?

Zwykle nakładamy podkład w zbyt małej ilości, aby uzyskać ochronę odpowiadającą wartości deklarowanej na opakowaniu. Lepiej traktować go jako dodatkową warstwę, chyba że jest to tonujący produkt przeciwsłoneczny stosowany zgodnie z instrukcją producenta.

Czy SPF trzeba reaplikować jesienią?

Podczas dłuższej ekspozycji na zewnątrz warto odnawiać ochronę mniej więcej co dwie godziny oraz po intensywnym poceniu lub wytarciu skóry. Nie należy jednak automatycznie przenosić tego schematu na cały dzień spędzony w pomieszczeniu.

1. Narbutt J., Wolska H., Kaszuba A. i wsp., Fotoprotekcja. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego. Część 1: Promieniowanie ultrafioletowe i preparaty zawierające filtry UV, „Przegląd Dermatologiczny”, 2018; 105: 19–29.

2. Narbutt J., Wolska H., Kaszuba A. i wsp., Fotoprotekcja. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego. Część 2: Stosowanie preparatów zawierających filtry UV, „Przegląd Dermatologiczny”, 2018; 105: 30–40.

3. Medycyna Praktyczna, Ochrona przed słońcem w pytaniach i odpowiedziach, aktualizacja 9.06.2025.

4. Zegarska B., Rudnicka L., Narbutt J. i wsp., Zastosowanie dermokosmetyków w praktyce klinicznej. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego. Część I, „Przegląd Dermatologiczny”, 2023.

5. Medycyna Praktyczna, Jak stosować preparaty na trądzik? Pielęgnacja twarzy z trądzikiem, makijaż – czy można stosować przy trądziku?

6. Główny Inspektorat Sanitarny, Korzystaj ze słońca mądrze, 2024.

7. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska / IMGW-PIB / Instytut Geofizyki PAN, materiały dotyczące monitoringu promieniowania UV w Polsce.