Trądzik u dorosłych - przyczyny, charakterystyka, leczenie [RADY EKSPERTA]

Trądzik to choroba zapalna skóry o charakterze nawrotowym. Pojawia się u 70-95% nastolatków, natomiast coraz częściej dotyka ludzi dorosłych, zwłaszcza kobiet. Duży udział w jego powstawaniu mają nadmierny stres, zaburzenia hormonalne czy nieodpowiednia dieta. Jak radzić sobie z trądzikiem ludzi dorosłych? Podpowiada ekspert Super-Pharm, kosmetolog – Emilia Błaszczyk.

Choć trądzik kojarzymy z wiekiem młodzieńczym, coraz częściej jest to problem, z którym zmagają się osoby dorosłe. Na powstawanie trądziku u osób dorosłych ma wpływ wiele czynników - przetworzona dieta o wysokim indeksie glikemicznym, zaburzenia hormonalne, stres... Kluczem jest rozpoznanie przyczyny problemu i jej wyeliminowanie. Wtedy efekty na skórze będą zadowalające i długoterminowe.

Do ogólnych przyczyn trądziku należą czynniki genetyczne, nadmierna aktywność gruczołów łojowych, hiperkeratynizacja ujść gruczołów łojowych oraz ich kolonizacja bakterią Cutibacterium acnes (dawniej Propionibacterium acnes). 

Dużym problemem dzisiejszych czasów jest tzw. „zachodni styl życia”, który ma ogromny wpływ na rozwój trądziku u ludzi dorosłych. Istnieją badania, w których zauważono, że grupy ludności żyjących w sposób konserwatywny (np. Inuici, plemiona łowców itp.) nie doświadczyły trądziku. Po wprowadzeniu w ich codzienną rutynę diety stylu zachodniego zmiany trądzikowe zaczęły się pojawiać. Świadczy to o tym, że wysoko przetworzona dieta zachodnia będzie indukowała stan zapalny, a w konsekwencji - pojawienie się trądziku. 

W przypadku skóry skłonnej do trądziku należy stosować dietę o niskim indeksie glikemicznym. Zwiększone wydzielanie sebum jest m.in spowodowane wysokim poziomem cukru we krwi po spożyciu produktów o wysokim indeksie glikemicznym. Produkty o wysokim IG powodują sekrecję hormonów androgenowych poprzez stymulację IGF-1 (insulinopodobny czynnik wzrostu typu 1), a hormony androgenowe wpływają na nadmierną produkcję sebum i powodują rozwój zmian trądzikowych.

Czynniki prozapalne, stymulujące rozwój trądziku związane z dietą to:

• Mleko i produkty mleczne - Nadmiar nabiału w diecie (mleko, sery białe i żółte, jogurty) przyczynia się do wzrostu poziomu IGF - insulino-podobnego czynnika wzrostu, o którym wspominaliśmy wcześniej. Dochodzi do nadprodukcji sebum i rozwoju zmian trądzikowych. Zredukuj ilość nabiału odzwierzęcego lub zamień produkty mleczne odzwierzęce na roślinne.
• Produkty przetworzone - dieta bogata w tłuszcze trans prowadzi do zachwiania równowagi lipidowej, dominować zaczynają trójglicerydy. Konsekwencją jest zmiana składu sebum, co utrudnia jego wydalanie na zewnątrz skóry. W obrębie ujścia mieszka włosowego zaczynają gromadzić się bakterie i rozwija się trądzik.
• Cukry proste - obok tego, iż stanowią pożywkę dla wewnętrznych mikroorganizmów, nadmiar cukrów prostych niesie ze sobą ryzyko glikacji, w wyniku której spowalnia regeneracja tkanek. Zmiany zapalne w trądziku goją się dłużej, a ryzyko powstania blizn zwiększa się. Dlatego zrezygnuj z białego cukru - zastąp go erytrytolem lub ksylitolem, zrezygnuj ze słodyczy i słodkich napojów. 

RADA EKSPERTA

Trądzik stanowi nie tylko problem dermatologiczny, ale także psychospołeczny. Zmieniony wygląd skóry, spowodowany m.in. trądzikiem, może mieć negatywny wpływ na psychikę człowieka i postrzeganie samego siebie. Przeważająca większość badań potwierdza, że stres ma negatywny wpływ na pojawienie się i zaostrzenie zmian skórnych w przebiegu wielu chorób dermatologicznych. W konsekwencji pogorszeniu ulega jakość życia osoby chorej. Dlatego jeśli borykasz się z ostrym trądzikiem, warto rozważyć wizytę u psychologa. 

Udział hormonów w powstawaniu zmian trądzikowych jest bardzo istotny. Androgeny stymulują rozrost gruczołów łojowych i nasilają tym samym produkcję łoju. Leki takie jak antyandrogeny, estrogeny i doustne retinoidy zliczamy do skutecznych sposobów leczenia trądziku, w tym hormonalnego. 

Zmiany trądzikowe u dorosłych kobiet są często spowodowane zaburzeniami hormonalnymi. Przed miesiączką rośnie poziom progesteronu (który działa podobnie do testosteronu) i dochodzi do powstania lub nasilenia zmian trądzikowych. Kobiety z wyższym poziomem androgenów w chorobach takich jak np. PCOS, hirsutyzm (nadmierne owłosienie) czy przy zaburzeniach miesiączkowania często mają problem z łojotokiem i trądzikiem. 

Stres jest nadmierną reakcją organizmu na czynniki środowiskowe, nazywane stresorami. Jest zaburzeniem homeostazy spowodowanym czynnikiem fizycznym lub psychologicznym. Skóra i układ nerwowy powstają z tego samego listka zarodkowego - z ektodermy. Zależność między psychiką a niedoskonałościami skóry nie jest więc przypadkowa. Skóra jest mocno unaczyniona, dlatego układ nerwowy (w tym sytuacje stresowe) od razu daje oddźwięk na skórze. Kortykoliberyna CRH indukuje produkcję cytokin prozapalnych, a pamiętajmy, że chociażby w trądziku obserwuje się ich nadmiar. Dodatkowo, długotrwały stres zwiększa produkcję androgenów nadnerczowych, co podwyższa aktywność gruczołów łojowych i nasila trądzik.

Badania naukowe wykazały obecność kortykoliberyny, odpowiedzialnej za promowanie lipogenezy oraz jej receptorów na sebocytach. Dodatkowo CRH indukuje produkcję cytokin IL-6 i IL-11 w keratynocytach, co powoduje stany zapalne w trądziku.

Leczenie wprowadza dermatolog po wywiadzie z pacjentem. W pielęgnacji domowej w terapii trądziku dorosłych stosowane są substancje takie jak:

• Retinoidy - witamina A i jej pochodne; zmniejszają aktywność gruczołów łojowych i hiperkeratynizację prowadzącą do powstawania mikrozaskórników.
• Nadtlenek benzoilu - działa przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie i keratolitycznie, jest stosowany w stężeniu 4-10%.
• Kwas azelainowy - działa antybakteryjnie, keratolitycznie, przeciwzapalnie, rozjaśnia przebarwienia pozapalne po trądziku; stosowany w stężeniach 15-20%.
• Kwas salicylowy - działa złuszczająco, przeciwzapalnie i komedolitycznie (usuwanie materiału keratolitycznego zatykającego pory skórne).

Podstawą pielęgnacji skóry trądzikowej jest dokładne, ale delikatne oczyszczanie skóry rano i wieczorem. Oczyszczanie skóry rano ma na celu usunięcie nadmiaru sebum, które nasza skóra wydzieliła w nocy oraz resztek kosmetyków nałożonych na noc. Oczyszczanie skóry wieczorem ma na celu usunięcie zanieczyszczeń, które zgromadziły się na naszej skórze w ciągu dnia - zanieczyszczenia powietrza, smog, kurz, sebum wydzielane przez gruczoły naszej skóry. Wieczorem usuwamy również resztki pielęgnacji nałożonej rano czy makijaż.

Dobry produkt oczyszczający powinien posiadać delikatne środki myjące oraz substancje pielęgnacyjne - aby już na tym etapie dbać o skórę. Wysoko w składzie unikaj silnych detergentów. Nie zaleca się stosowania mydeł ze względu na ich zasadowe pH, które przy dłuższym stosowaniu powoduje przesuszenie skóry. Stosuj produkty o fizjologicznym pH, po których nie czuć ściągnięcia na skórze - większość produktów do mycia twarzy z grupy dermokosmetyków ma fizjologiczne pH (5,5-6). Świetnym wyborem do porannego i wieczornego oczyszczania będzie SVR Sebiaclear Gel Moussant - oczyszczający żel do mycia skóry trądzikowej i tłustej. Delikatnie oczyszcza skórę i odblokowuje pory. Jego kremowa pianka usuwa zanieczyszczenia i nadmiar sebum bez wysuszania naskórka. Jest łatwy do spłukania i pozostawia skórę idealnie czystą, świeżą i matową. Znakomicie tolerowany. Nie zawiera mydła, alkoholu, barwników ani parabenów.

Po oczyszczeniu skóry czas na serum - produkt, który zawiera wysokie stężenia substancji aktywnych. W serum szukaj substancji aktywnych takich jak: kwas azelainowy, cynk, retinol i jego pochodne, kwasy AHA, BHA, PHA, aloes czy niacynamid. Świetnym wyborem na noc, pod krem będzie serum La Roche Posay Effaclar - skoncentrowane serum antytrądzikowe. Serum Effaclar to połączenie peelingujących kwasów z kojącym niacynamidem, które przeciwdziała niedoskonałościom - zaskórnikom, krostom, przebarwieniom potrądzikowym i widocznym porom. Serum zapewnia doskonały balans pomiędzy działaniem peelingującym i kojącym, dzień po dniu oczyszczając pory i zwalczając uporczywe niedoskonałości i przebrawienia potrądzikowe. Dla skóry dorosłych, skłonnej do trądziku.

Przy trądziku nie zapomnij o nawilżeniu skóry. Jeśli masz skóraę mieszaną/tłustą/trądzikową - wiedz, że nawilżenie skóry może przywrócić równowagę gruczołów łojowych i pomóc w zwalczaniu trądziku. Nie pomijaj tego kroku! Postaw na lekkie formuły: emulsje lub produkty hydrożelowe, które nie obciążą skóry trądzikowej. Unikaj substancji komedogennych - mogą zapychać, ale nie u każdego (np. parafina, wazelina, lanolina, woski czy dimethicon). W składzie INCI produktów nawilżających szukaj substancji takich jak m.in.: kwas hialuronowy, trehaloza, mocznik, gliceryna, ceramidy, masło shea, niacynamid, alantoina, witamina E. Świetnym wyborem będzie La Roche-Posay Effaclar H - kojący krem nawilżający. Stworzony dla skóry tłustej, która została zniszczona działaniem silnych kosmetyków wysuszających i usuwających nadmiar sebum. Posiada lekką konsystencję, która szybko się wchłania. Dla jeszcze lepszych rezultatów, Effaclar H zawiera Ceramid 5, by nie tylko nawilżać i koić cerę, ale również regenerować ją od wewnątrz i wspierać odbudowę jej płaszcza hydrolipidowego.

Nie zapomnij również o fotoprotekcji. Promieniowanie UV dociera do nas codziennie, przez cały rok, nawet w pochmurne dni! Promieniowanie UV bez problemu przebija się przez chmury, a także przez szyby okienne. Jest emitowane od świtu do zmierzchu. Stosowanie kremu z filtrem przy trądziku zapobiega utrwalaniu przebarwień pozapalnych. Postaw na coś lekkiego np. SVR Sebiaclear Crème SPF50. To wielozadaniowy krem ochronny dla skóry tłustej, mieszanej i trądzikowej, zapewniający bardzo wysoką ochronę przeciwsłoneczną.

Zawiera dwa bardzo silne dermatologiczne składniki aktywne redukujące niedoskonałości skóry: Gluconolakton, który ma działanie przeciwzapalne. Jego skuteczność porównywalna jest do działania kwasów AHA, tylko o wiele większej tolerancji, a jego delikatne działanie keratolityczne poprawia teksturę skóry pozostawiając ją gładką i wyrównaną. W formule kremu umieszczono także niacynamid o działaniu antybakteryjnym oraz regulującym wydzielanie sebum. Krem nawilża skórę i zapewnia jej matowy wygląd przez cały dzień. Zapobiega powstawaniu przebarwień.

Źródła:

Kołodziejczak A., Kosmetologia tom I, wyd. PZWL, Warszawa 2019, s. 122-130.

https://drnatural.pl/blog/tradzik-dieta-i-suplementy-poznaj-sprawdzone-sposoby-na-tradzik/